RHCSA Cavab Vərəqi

RHCSA Cavab Vərəqi

Dump fayllarındakı səhvlər düzəldilib və mövzular faylların təkrarlanma sayına görə düzülüb. Ad, IP və ölçülər nümunədir, imtahanda tapşırıqdakı dəyərləri yaz.

Bu əmrlər real RHEL sistemində işlədilməyib. Hər bölməni öz labında sına, hər şeyi bitirəndən sonra sistemi reboot et və yoxla.
5/5 imtahan dəstlərində neçə dəfə var RHEL 10: var RHEL 10: dolayı RHEL 10: yox

Əvvəlcə: sistemə giriş

Root parolunu sıfırlama

5/5RHEL 10: var

Reboot et, GRUB menyusunda e bas, linux ilə başlayan sətrin sonuna rd.break əlavə et və Ctrl+x bas.

mount -o remount,rw /sysroot
chroot /sysroot
passwd root
touch /.autorelabel
exit
exit

Yoxla: relabel bitəndən sonra sistem özü yenidən açılır. Yeni parolla konsoldan daxil ol.

Faylda: File 22 və Nov 09 rescue sətrini seçməyi deyir, Nov 15 isə ikinci sətri. Sətrin nömrəsini əzbərləmə, öz sistemində sına. touch /.autorelabel unudulsa, SELinux girişə mane ola bilər.

Şəbəkə və hostname

5/5RHEL 10: var
hostnamectl set-hostname node1.lab.example.com
nmcli con show
nmcli con mod "Wired connection 1" \
  ipv4.addresses 172.25.250.11/24 \
  ipv4.gateway 172.25.250.254 \
  ipv4.dns 172.25.250.254 \
  ipv4.dns-search lab.example.com \
  ipv4.method manual \
  connection.autoconnect yes
nmcli con up "Wired connection 1"

Yoxla: ip -br a, ip route, cat /etc/resolv.conf, hostnamectl

Faylda: File 22-də bash exec və connect.autoconnet səhvdir. Düzgünü exec bash və connection.autoconnect-dur.

Repo (hər iki node-da)

5/5RHEL 10: var

Faylı yarat: /etc/yum.repos.d/rhel.repo

[BaseOS]
name=BaseOS
baseurl=http://content.example.com/rhel9/x86_64/dvd/BaseOS
enabled=1
gpgcheck=0

[AppStream]
name=AppStream
baseurl=http://content.example.com/rhel9/x86_64/dvd/AppStream
enabled=1
gpgcheck=0

Yoxla: dnf clean all, dnf repolist, dnf info httpd

Faylda: File 22-dəki yum update tapşırıqda istənmir, bütün sistemi yeniləyib vaxt apara bilər. Bəzi fayllarda URL rhel8.0 və rhel8.2-dir. Tapşırıqda GPG açarı verilibsə, gpgcheck=1 və gpgkey= yaz.

Yaddaş: səhvi ən baha başa gələn hissə

Swap bölməsi

5/5RHEL 10: var

fdisk daxilində ardıcıllıq: n, ölçü üçün +715M, sonra t və tip kodu, sonda w. MBR (DOS) diskdə swap kodu 82-dir. GPT diskdə tip nömrələri fdisk versiyasına görə dəyişir. Ona görə nömrə yerinə swap adını yaz və ya siyahıya L ilə bax.

lsblk
fdisk /dev/vdb
udevadm settle
mkswap /dev/vdb2
blkid /dev/vdb2
echo 'UUID=<blkid-dəki-uuid> none swap defaults 0 0' >> /etc/fstab
systemctl daemon-reload
swapon -a

Yoxla: swapon --show, free -m

Faylda: Bir neçə cavab mount -a yazır, amma swap-ı swapon -a aktiv edir. Mövcud swap-a toxunma.

LVM yaratma və daimi mount

5/5RHEL 10: var

Hesab: LV ölçüsü = extent sayı × PE ölçüsü. Məsələn, 50 × 16 MiB = 800 MiB. Bölməni metadata üçün bir az böyük et, məsələn +1G. MBR (DOS) diskdə LVM kodu 8e-dir. GPT diskdə nömrə yerinə lvm adını yaz, çünki nömrələr fdisk versiyasına görə dəyişir.

fdisk /dev/vdb
udevadm settle
pvcreate /dev/vdb3
vgcreate -s 16M wgroup /dev/vdb3
lvcreate -n wshare -l 50 wgroup
mkfs.ext3 /dev/wgroup/wshare
mkdir -p /mnt/wshare
echo '/dev/wgroup/wshare /mnt/wshare ext3 defaults 0 0' >> /etc/fstab
systemctl daemon-reload
mount -a

Yoxla: df -hT /mnt/wshare, vgdisplay wgroup | grep "PE Size", lvdisplay /dev/wgroup/wshare | grep "Current LE"

Faylda: File 22-də vgcreate -s 50M datastore əmrində PV yoxdur, 16 extent tələbi ilə 50M dəyəri də qarışıq verilib. Tapşırıqda extent sayını və PE ölçüsünü ayrı-ayrı oxu. Rəsmi RHEL 10 siyahısı UUID və ya label ilə mount-u ayrıca yazır, ona görə UUID ilə də məşq et.

LVM ölçüsünü dəyişmə

5/5RHEL 10: var
# əvvəlcə vəziyyətə bax
lvs; vgs; df -hT

# fayl sistemi ilə birlikdə böyüt (XFS və ext üçün işləyir)
lvextend -r -L 250M /dev/myvg/mylv

# extent ilə
lvextend -r -l 20 /dev/myvg/mylv

# VG-də yer yoxdursa
pvcreate /dev/vdb4
vgextend myvg /dev/vdb4

Yoxla: lvs, df -hT. Məlumat yerindədirmi, onu da yoxla. Aralıq verilibsə (200–300 MB), ortasını seç.

Faylda: File 22 və Nov 15 yalnız resize2fs göstərir, bu XFS-də işləmir. XFS üçün xfs_growfs lazımdır, ən asanı isə -r-dir. XFS kiçildilə bilməz.

Tuned profili

5/5RHEL 10: var
dnf install -y tuned
systemctl enable --now tuned
tuned-adm recommend
tuned-adm profile <recommend-in-göstərdiyi-profil>

Yoxla: tuned-adm active, tuned-adm verify

Faylda: File 22 virtual-host, digərləri virtual-guest yazır. Profili əzbərləmə, recommend nəticəsini qur.

Autofs (NFS home qovluğu)

5/5RHEL 10: var
dnf install -y autofs nfs-utils
getent passwd ldapuser1

# /etc/auto.master.d/guests.autofs
/home/guests  /etc/auto.guests

# /etc/auto.guests
*  -rw,sync,fstype=nfs4  classroom.example.com:/home/guests/&

systemctl enable --now autofs
systemctl restart autofs

Yoxla: su - ldapuser1, pwd, df -hT ., touch sinaq

Faylda: Nov 15-də -fstype=rw,nfs,vers=4.0 səhvdir. File 22-də /etc/auto.mount.d/ yazılıb, düzgünü /etc/auto.master.d/-dir. Nov 15-dəki chmod 777 /home/guests da lazım deyil.

Təhlükəsizlik və xidmətlər

Veb server: port 82 və SELinux

5/5RHEL 10: var
grep ^Listen /etc/httpd/conf/httpd.conf
semanage port -l | grep http_port_t
semanage port -a -t http_port_t -p tcp 82
ls -Z /var/www/html
restorecon -Rv /var/www/html
firewall-cmd --permanent --add-port=82/tcp
firewall-cmd --reload
systemctl enable httpd
systemctl restart httpd

Yoxla: başqa maşından curl http://node1.lab.example.com:82. Səhv varsa: journalctl -u httpd, ausearch -m avc -ts recent

Faylda: File 23 (Nov 15) semange və httpd_port_t yazır. Tip adı http_port_t-dir. Nov 09-dakı <VirtualHost> bloku tapşırıqda istənmir. semanage port -a port artıq təyin olunub deyə xəta versə, -m işlət.

İstifadəçi, qrup, UID

5/5RHEL 10: var
groupadd sysadmin
useradd -G sysadmin harry
useradd -G sysadmin natasha
useradd -s /sbin/nologin sarah
useradd -u 1545 john
for u in harry natasha sarah john; do echo 'parol' | passwd --stdin "$u"; done
# mövcud istifadəçini qrupa əlavə etmək
usermod -aG sysadmin harry

Yoxla: id harry, id -u john, getent passwd sarah

Faylda: File 23 (Nov 15) sualda sysadms, cavabda sysadmin yazır. Qrup adını tapşırıqdan olduğu kimi köçür. usermod -G-də -a-nı unutma, yoxsa əvvəlki əlavə qruplar silinir.

Birgə iş qovluğu (SGID)

5/5RHEL 10: dolayı
mkdir -p /shared/sysadmin
chgrp sysadmin /shared/sysadmin
chmod 2770 /shared/sysadmin

Yoxla: ls -ld /shared/sysadmin nəticəsi drwxrws--- olmalıdır. su - harry -c 'touch /shared/sysadmin/f', sonra ls -l /shared/sysadmin/f

Cron

5/5RHEL 10: var

Əmr: crontab -e -u natasha. Sıra: dəqiqə, saat, ayın günü, ay, həftənin günü.

*/3 * * * *  logger "EX200 running"      # hər 3 dəqiqədən bir
23 14 * * *  logger "EX200 in progress"  # hər gün 14:23
30 17 * * *  logger "EX200 in progress"  # hər gün 17:30
0 14 */2 * * echo "Hello cron working"   # hər 2 gündən bir 14:00

Yoxla: crontab -l -u natasha, journalctl -t natasha -n 5, systemctl is-enabled crond

Faylda: File 22 sualda logger istəyir, cavabda isə echo yazır. Tapşırıqdakı əmri dəqiq işlət.

NTP (chrony)

5/5RHEL 10: var

/etc/chrony.conf faylında mövcud pool və ya server sətrini # ilə bağla və bunu əlavə et:

server classroom.example.com iburst
systemctl enable chronyd
systemctl restart chronyd
timedatectl set-ntp true

Yoxla: chronyc sources -v, timedatectl

Fayllar və mətn

find ilə kopyalama və grep

5/5RHEL 10: var
mkdir -p /root/find.user
find / -user sarah -type f -not -path '/proc/*' -exec cp -p {} /root/find.user/ \; 2>/dev/null

grep ich /usr/share/dict/words > /root/lines

Yoxla: ls -la /root/find.user, wc -l /root/lines

Faylda: File 22 qovluğu locatefile adı ilə yaradır, amma natashafiles-a kopyalayır. Hədəf yolu tapşırıqdakı ilə eyni olmalıdır. Ən sonda \; mütləqdir.

Tar arxivi

5/5RHEL 10: var
tar -czf /root/backup.tar.gz  /usr/local   # gzip
tar -cjf /root/backup.tar.bz2 /usr/local   # bzip2
tar -cJf /root/backup.tar.xz  /usr/local   # xz

Yoxla: file /root/backup.tar.gz, tar -tf /root/backup.tar.gz | head

Faylda: File 23 (Nov 15) gzip üçün -cjf və mövcud olmayan gzip2 paketini yazır. gzip üçün z, bzip2 üçün j, xz üçün J işlət. bzip2 yoxdursa, dnf install -y bzip2.

find skripti

3/5RHEL 10: var

Fayl: /usr/local/bin/newsearch

#!/bin/bash
mkdir -p /root/findfiles
find /usr/bin -type f -size +30k -size -50k -perm -4000 -exec cp -p {} /root/findfiles/ \;
chmod 755 /usr/local/bin/newsearch
newsearch
ls -l /root/findfiles

Faylda: File 23-də -exec yoxdur. Nov 09-dakı -size -1M yalnız boş faylları tapır, çünki find ölçünü vahidə yuxarı yuvarlaqlaşdırır. "1 MB-dan kiçik" üçün -size -1024k yaz. SUID -perm -4000, SGID -perm -2000-dir.

Parol müddəti

3/5RHEL 10: var
# YENİ istifadəçilər: /etc/login.defs
PASS_MAX_DAYS   20
PASS_WARN_AGE   3

# MÖVCUD istifadəçilər
chage -M 20 -W 3 harry

Yoxla: chage -l harry

Faylda: Fayllar bu ikisini qarışdırır. login.defs mövcud istifadəçilərə təsir etmir, chage isə yeni istifadəçilərə. Tapşırıqda "new users" yoxsa "all users" yazıldığını oxu.

umask

2/5RHEL 10: var

Hesab: umask-dakı bitlər bağlanır: fayl 666-dan, qovluq 777-dən başlayır. umask 277 verir: fayl -r-------- (400), qovluq dr-x------ (500). Sadə çıxma bəzən yanlış nəticə verir: umask 033-də fayl 633 yox, 644 olur.

# bir istifadəçi üçün
echo 'umask 277' >> /home/natasha/.bashrc
# hamı üçün
echo 'umask 033' > /etc/profile.d/custom-umask.sh

Yoxla: su - natasha -c umask, sonra yeni fayl və qovluq yaradıb ls -ld ilə bax.

Sudo (parolsuz)

2/5RHEL 10: dolayı

Əmr: visudo -f /etc/sudoers.d/admin

%admin  ALL=(ALL)  NOPASSWD: ALL   # qrup üçün
harry   ALL=(ALL)  NOPASSWD: ALL   # bir istifadəçi üçün

Yoxla: visudo -c, su - harry -c 'sudo -n id'

Faylda: File 22 NOPASSWD=ALL yazır, bu sintaksis səhvidir. Düzgünü NOPASSWD: ALL-dur.

Login mesajı

2/5RHEL 10: dolayı
echo 'echo "Mesaj mətni"' >> /home/alies/.bash_profile

# yalnız bir istifadəçiyə mesaj verən skriptdə
#!/bin/bash
if [ "$(id -un)" = "tom" ]; then
  echo "Mesaj mətni"
fi

Yoxla: su - alies

Faylda: File 23-dəki if[`id -u` -eq 1002 ] işləmir, if-dən sonra boşluq lazımdır. Tapşırığın dəqiq nə istədiyini oxu.

ACL

1/5RHEL 10: dolayı
cp /etc/fstab /var/tmp/fstab
chown harry:harry /var/tmp/fstab
chmod 644 /var/tmp/fstab
setfacl -m u:saara:rw- /var/tmp/fstab
setfacl -m u:natasha:--- /var/tmp/fstab

Yoxla: getfacl /var/tmp/fstab

Konteynerlər: yalnız RHEL 9 imtahanı üçün

Rootless konteyner və systemd

4/5RHEL 10: yox

Konteyner istifadəçisinə su ilə yox, ssh ilə keç, yoxsa systemctl --user işləməyə bilər.

# root olaraq
loginctl enable-linger alth
mkdir -p /opt/files /opt/processed
chown alth:alth /opt/files /opt/processed
ssh alth@localhost

# alth olaraq
wget http://domain.exam.com/rhel9/Containerfile
podman build -t monitor .
podman run -d --name ascii2pdf \
  -v /opt/files:/opt/incoming:Z \
  -v /opt/processed:/opt/outgoing:Z \
  localhost/monitor
mkdir -p ~/.config/systemd/user
cd ~/.config/systemd/user
podman generate systemd --name ascii2pdf --files --new
podman stop ascii2pdf
podman rm ascii2pdf
systemctl --user daemon-reload
systemctl --user enable --now container-ascii2pdf.service

Yoxla: reboot-dan sonra ssh alth@localhost, podman ps, systemctl --user status container-ascii2pdf, loginctl show-user alth | grep Linger. Sonra /opt/files-a mətn faylı qoyub nəticəyə bax.

Faylda: File 22 və Nov 09 podman generate system yazır, Nov 09 həm də ~/.config/system/user. File 22-də podman built var. File 23 /opt/proc əvəzinə ~/opt/proc işlədir və loginctl enable linger yazır. Həcmlərdə :Z-ni unutma.

RHEL 10-da olan, bu fayllarda çatışmayan mövzular

Fayllarda az olan rəsmi mövzular

RHEL 10: var
MövzuƏsas əmrlər
Flatpakflatpak remote-add --if-not-exists ad URL, flatpak remotes, flatpak install ad app.id, flatpak list, flatpak uninstall app.id
Systemd timerx.service və x.timer yarat, timer-də OnCalendar=*-*-* 14:23:00, sonra systemctl enable --now x.timer, systemctl list-timers
IPv6nmcli con mod "ad" ipv6.addresses 2001:db8::10/64 ipv6.gateway 2001:db8::1 ipv6.method manual
SSH açarıssh-keygen, ssh-copy-id user@host
Jurnalları saxlama/etc/systemd/journald.conf faylında Storage=persistent, sonra systemctl restart systemd-journald
SELinux rejimigetenforce, setenforce 1, daimi üçün /etc/selinux/config
SELinux kontekstsemanage fcontext -a -t httpd_sys_content_t '/web(/.*)?', restorecon -Rv /web, ls -Z, ps -eZ
SELinux booleangetsebool -a, setsebool -P ad on
Boot targetsystemctl set-default multi-user.target, systemctl isolate multi-user.target
Bootloadergrubby --update-kernel=ALL --args="arqument", grubby --info=ALL
VFAT və UUIDmkfs.vfat /dev/vdb5, blkid, fstab-da UUID=...
Proseslərtop, ps aux --sort=-%cpu, kill, nice, renice
Linklərln fayl hardlink, ln -s fayl symlink
Fayl köçürməscp, sftp

Bu cədvəl Red Hat-in rəsmi EX200 mövzu siyahısına əsaslanır. İmtahandan əvvəl siyahının son halını yoxla.

İmtahan bitməzdən əvvəl

findmnt --verify
mount -a
swapon --show
systemctl reboot

Reboot-dan sonra mount-lara, xidmətlərə, şəbəkəyə, firewall qaydalarına və konteynerlərə yenidən bax. Red Hat dəyişikliklərin reboot-dan sonra da qalmasını tələb edir.

Diqqət: fstab-da səhv sistemi açılmaz edə bilər, ona görə hər dəyişiklikdən sonra findmnt --verify və mount -a işlət.